الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
167
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
حق همه آنها را مراعات كنى ، بنا بر اين هرگز نبايد سرمستى زمامدارى تو را به خود مشغول سازد ، ( و به آنها رسيدگى نكنى ) چرا كه هرگز بخاطر كارهاى فراوان و مهمى كه انجام مىدهى از انجام نشدن كارهاى كوچك معذور نيستى ! نبايد دل از آنها برگيرى و چهره به روى آنان درهم كشى ! در امور آنها كه به تو دسترسى ندارند و مردم بديدهء تحقير ، به آنها مىنگرند بررسى كن ، و براى اين كار فرد مورد اطمينانى را كه خدا ترس ، و متواضع باشد برگزين تا وضع آنان را به تو گزارش دهد ، سپس با آن گروه بطورى رفتار كن كه به هنگام ملاقات پروردگار عذرت پذيرفته باشد ، چرا كه از ميان رعايا اين گروه از همه به احقاق حق محتاجترند . و بايد در اداى حق تمام افراد در پيشگاه خداوند عذر و دليل داشته باشى ، در بارهء يتيمان و پيران از كارافتاده كه هيچ راه چارهاى ندارند و نمىتوانند دست نياز خود را بسوى مردم دراز كنند ، بررسى كن ، البته اين كار بر زمامداران سنگين است ! ولى حق همهاش سنگين است ! و گاهى خداوند آن را بر اقوامى سبك مىسازد ، اقوامى كه طالب عاقبت نيكند ، و خويش را به استقامت و بردبارى عادت داده و براستى وعدههاى خداوند اطمينان دارند . براى مراجعان خود وقتى مقرر كن كه بنياز آنها شخصا رسيدگى كنى ! مجلس عمومى و همگانى براى آنها تشكيل ده و درهاى آن را به روى هيچكس نبند و بخاطر خداوندى كه ترا آفريده تواضع كن و لشكريان و محافظان و پاسبانان را از اين مجلس دور ساز ! تا هر كس با صراحت و بدون ترس و لكنت سخنان خود را با تو بگويد ، زيرا من بارها از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين سخن را شنيدم « ملتى كه حق ضعيفان را از زورمندان با صراحت نگيرد ، هرگز پاك و پاكيزه نمىشود و روى سعادت نمىبيند » سپس خشونت و كندى آنها را در سخن تحمل كن ، در مورد آنها هيچگونه محدوديت و استكبار روا مدار